Sayaç arızalıysa o daire paylaşımdan çıkmaz, payı tahmin yoluyla belirlenir. Yönetmeliğin 11 inci maddesi bunun için iki yöntem tanımlar: ya aynı dairenin daha önceki benzer dönem tüketimi esas alınır, ya da cari dönemde benzer bağımsız bölümlerin tüketimi. Hangisinin uygulanacağına yönetim karar verir — ama uyguladığı yöntemi belgede açıklamak zorundadır.
Merkezî ısıtmada paylaşım bir oran hesabıdır: dairenin tüketimi, binanın toplam tüketimine bölünür. Tek bir dairenin okuması eksik kalırsa yalnızca o daire etkilenmez — payda değiştiği için binadaki herkesin payı kayar. Bu yüzden yönetmelik boşluğu açık bırakmamış, arıza hâlinde ne yapılacağını 11 inci maddede düzenlemiştir.
Uygulamada tek bir durum değil, birkaç farklı durum aynı sonuca çıkar: cihazın tamamen çalışmaması, pilinin bitmesi, sensörünün kopması, ekranın hata kodu vermesi, cihazın sökülmüş olması ya da okuma gününde daireye erişilememesi. Ortak nokta şudur: o dönem için güvenilir bir fark tüketim değeri üretilememiştir.
| (a) Önceki benzer dönem | (b) Benzer bağımsız bölümler | |
|---|---|---|
| Neye bakılır | Aynı dairenin geçmiş tüketimi | Cari dönemde diğer dairelerin tüketimi |
| Gerektirdiği veri | Geçmiş dönem arşivi | Bu dönemin okumaları |
| Yeni takılan cihazda | Uygulanamaz, geçmiş yok | Uygulanabilir |
| Kullanıcı değiştiyse | Yanıltıcı olabilir | Daha temsil edici |
| Kışın sert geçtiği yılda | Dönemler kıyaslanabilir olmayabilir | Aynı hava şartları |
İki yöntem de meşrudur; yönetmelik bir öncelik sırası koymaz. Pratikte belirleyici olan, hangi verinin elde bulunduğudur. Binada düzenli bir okuma arşivi varsa birinci yöntem daha adil sonuç verir. Sistem yeni kurulmuşsa ya da daire el değiştirmişse ikinci yöntem tercih edilir.
Yönetmelik "benzer bağımsız bölüm" ifadesini kullanır ama seçim ölçütünü tek tek saymaz. Uygulamada anlamlı olan karşılaştırma tabanı şudur:
Çatı katı, zemin kat veya köşe daire için düzeltme katsayısı uygulanması yönetmelikte düzenlenmemiştir; formüller ham okuma değerlerini doğrudan kullanır. Uygulamada görülen katsayılar, hüküm bulunmayan hâllerde standartlara atıf yapan 13 üncü maddeye dayandırılan teknik bir tercihtir. Kıyas yaparken bu farkı katsayıyla değil, benzer daire seçerek yönetmek daha tartışmasız bir yoldur.
İkinci yöntem uygulanırken "benzer dairelerin tüketimi" tek bir sayıya indirilmelidir. Paylaştırma yazılımlarında bunun için genellikle üç seçenek sunulur:
| Kıyas tabanı | Atanan değer | Etkisi |
|---|---|---|
| En az (minimum) | Çalışan sayaçların en düşüğü | Arızalı daire lehine; yük diğerlerine kayar |
| Ortalama | Çalışan sayaçların ortalaması | En dengeli ve en çok tercih edilen |
| En çok (maksimum) | Çalışan sayaçların en yükseği | Caydırıcı; müdahale şüphesinde kullanılır |
Hangi tabanın seçildiği keyfî bırakılmamalıdır. Seçim, dönem başında ve bütün daireler için aynı şekilde uygulanacak biçimde belirlenmeli, gider paylaşım belgesinin açıklama satırında belirtilmelidir.
Rakamlar işleyişi göstermek içindir. Dikkat edilecek nokta: atanan kıyas değeri yalnızca o dairenin payını değil, paydaya girdiği için bütün binanın birim fiyatını etkiler.
Formüllerin tam karşılığı ve normal işleyiş için gider paylaşımı hesaplama yazımıza, belgede bu kalemin nasıl görüneceği için gider paylaşım belgesi rehberimize bakabilirsiniz.
Arızayla karıştırılan ama ayrı düzenlenmiş bir durum daha vardır: dairenin dönem ortasında el değiştirmesi. Yönetmeliğin 11 inci maddesinin ikinci fıkrası iki yol tanımlar:
Her iki hâlde de tek belge düzenlenip "aranızda anlaşın" denmesi mevzuata uygun değildir. Kiracı ve ev sahibi arasındaki sorumluluk paylaşımını ayrı bir yazıda ele aldık.
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası, ölçüm ekipmanının muayene ve kalibrasyonunun düzenli yapılmasının kontrolünü bina sahibi, yönetici, yönetim kurulu veya enerji yöneticisine yükler. Yani arızanın fark edilmesi ve giderilmesi yönetimin takibindedir.
Yönetmeliğin 5 inci maddesinin ikinci fıkrası, arıza ve bakım hâlleri dışında kullanıcıların ölçüm ekipmanına müdahale etmesini yasaklar. Cihazların çoğu sökülme ve manyetik müdahale girişimini kaydeder. Tespit hâlinde pay yine 11 inci maddeye göre belirlenir, ancak durum bir uyuşmazlık konusu hâline gelir ve çözüm yeri kat malikleri kurulu ile yargıdır.
Evet. Arıza, paylaşımdan muaf olmayı sağlamaz. Yönetmeliğin 11 inci maddesi uyarınca pay tahmin yoluyla belirlenir. Ayrıca ısıtma giderinin yüzde 30'luk kısmı kapalı kullanım alanına göre paylaştırıldığı için, tüketim sıfır kabul edilse dahi bu sabit pay her hâlükârda tahakkuk eder.
Yönetmeliğin 11 inci maddesinin birinci fıkrası iki yöntem tanımlar. Birincisi, aynı bağımsız bölümün daha önceki benzer dönemlerdeki tüketiminin esas alınmasıdır. İkincisi, cari dönemde diğer benzer bağımsız bölümlerin tüketimlerinin esas alınmasıdır. Yönetim bu iki yöntemden birini seçer ve uyguladığı yöntemi gider paylaşım belgesinde açıklaması beklenir.
Yönetmelik tek bir sayı belirtmez; uygulamada çalışan sayaçların en düşük, ortalama veya en yüksek değeri kullanılır. En yaygın ve en dengeli kabul edilen taban ortalamadır. Kıyas kümesine yalnızca aynı tip ekipmanla ölçülen ve gerçekten çalışan sayaçlar dahil edilmelidir; sıfır okuyan veya kendisi arızalı olan cihazlar hesaba katılmamalıdır.
Evet. Paylaşım bir oran hesabı olduğu için arızalı daireye atanan tahmini değer, binanın toplam tüketimine yani formüldeki paydaya girer. Payda değiştiğinde birim fiyat değişir ve bütün dairelerin payı bir miktar kayar. Bu nedenle atanan değerin gerçekçi olması yalnızca arızalı dairenin değil, binadaki herkesin meselesidir.
Güvenilir bir fark tüketim değeri üretilemediği için durum arızayla aynı sonuca çıkar ve pay 11 inci maddeye göre tahminle belirlenir. Bu tür eksik okumaların önüne geçmenin en etkili yolu uzaktan okumadır; kablolu veya kablosuz M-Bus altyapısında veriler daireye girilmeden merkezî olarak toplanabildiği için erişim sorunu ortadan kalkar.
Yönetmeliğin 11 inci maddesinin ikinci fıkrasına göre iki yol vardır. Değişim tarihinde ara okuma yapılır ve dönem sonunda iki ayrı gider paylaşım belgesi düzenlenir. Ara okuma yapılamamışsa dönem tüketimi kullanım gün sayısına göre orantılanır ve yine iki ayrı belge düzenlenir. Her iki hâlde de tek belge düzenlenmesi öngörülmemiştir.
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrası, ölçüm ekipmanının muayene ve kalibrasyonunun düzenli yapılmasının kontrolünden bina sahibini, yöneticiyi, yönetim kurulunu veya enerji yöneticisini sorumlu tutar. Dolayısıyla arızanın takibi ve giderilmesi yönetimin sorumluluğundadır. Kullanıcı ise 5 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca bakım ve arıza giderme işlemlerine izin vermek mecburiyetindedir.
Edebilirsiniz. İtirazın en güçlü dayanağı, hangi yöntemin uygulandığının ve kıyasa esas alınan değerin belgede gösterilmemiş olmasıdır. Kıyasta kullanılan dairelerin gerçekten benzer olup olmadığı, özellikle kapalı kullanım alanı ve ölçüm ekipmanı tipi bakımından sorgulanabilir. Ölçüm verileri en az beş yıl saklandığı için geçmiş dönem kayıtları da talep edilebilir.
Örnek hesaptaki rakamlar işleyişi göstermek içindir. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş değildir.
Apartman ve site yönetimleri ile ölçüm firmaları için M-Bus ve wM-Bus sayaç okuma yazılımları, dönüştürücüler ve gider paylaşım çözümleri.
Ürünleri İncele Teklif Al